ฐานราก หรือที่เราเรียกกันว่า Footing แบ่งตามลักษณะได้ 2 ชนิด ได้แก่
ฐานรากตื้น คือฐานรากที่ไม่มีเสาเข็มรองรับ ลึกจากระดับผิวดินน้อยกว่า หรือเท่ากับด้านที่สั้นของฐานราก เหมาะสำหรับพื้นดินที่สามารถแบกรับน้ำหนักบรรทุกได้สูง เช่นพื้นที่ภูเขา
ฐานรากลึก หรือแบบมีเสาเข็มรองรับ เป็นฐานรากที่ใช้ในสภาพดินที่อ่อน ฐานรากชนิดนี้ถ่ายน้ำหนักลงสู่เข็ม เนื่องจากชั้นดินที่รับน้ำหนักปลอดภัยอยู่ในระดับลึก การออกแบบขนาดฐานราก และขนาดเข็ม ความลึกตรงนี้ก็จะต่างกันออกไปตามสภาพพื้นที่ ที่วิศวกรต้องออกแบบการรับน้ำหนักตามความเหมาะสม ในการรับน้ำหนักครับ
จากบทความก่อสร้างที่แล้ว หลังจากขั้นตอนการทำเข็มแล้วเสร็จ ก็ต้องขุดดินลงไปเพื่อทำฐานราก หลังฐานรากควรอยู่ลึกจากระดับดินอย่างน้อย 30ซม. ตรวจสอบให้มั่นใจก่อนตัดเสาเข็ม ว่าหัวเข็มต้องอมเข้าไปในฐานราก 5 ซม. สำหรับเข็มตอก และ 10 ซม. สำหรับเข็มเจาะ หรือตามแบบระบุครับ
การตัดเข็มก็ไม่ควรให้หัวเข็มบิ่น หรือแตก หลังจากตัดเข็มเสร็จแล้วก็ทำการปรับทรายก้นหลุมให้แน่นเพื่อเทลีน ถ้าดินก้นหลุมอ่อนมากให้ทำการเทหินลงไปอัดให้แน่นก่อนแล้วค่อยปรับทรายให้แน่นแล้วจึงเทลีน
จากนั้นหาศูนย์เสาด้วยการตีเต๊า 2เส้น เต๊าสีดำแสดงศูนย์เสาตามแบบ และเต๊าสีแดงแสดงศูนย์ของเสาเข็ม พร้อมตีเต๊าสีดำแสดงแนวของฐานราก ตรวจเช็คเสาว่าหนีศูนย์หรือเปล่า ถ้าหนีศูนย์เกินกว่า 5 ซม. ต้องให้วิศวกรออกแบบแก้ไขฐานราก หรือแก้ไขด้วยวิธีอื่นตามความเหมาะสม
จากนั้นก็ทำการผูกเหล็กฐานราก และผูกเหล็กตอม่อ ให้ถูกต้องตามแบบ การผูกเหล็กเสา ถ้าให้ดีไม่ควรต่อทาบ ควรให้ความยาวเหล็กเสาถึงชั้นสองเลยครับ ยกเว้นจะมีการเปลี่ยนแปลงเหล็กที่ชั้นล่าง ถ้าไม่จำเป็นต้องต่อทาบเหล็กจะดีครับ เพราะการต่อทาบเหล็ก ในการเทปูนเสาจะทำให้เทปูนไม่ลงเพราะแบบเหล็กช่วงรอยทาบแน่นเกินไป(ตรงนี้ก็แล้วแต่เทคนิคและวิธีการของช่างด้วยครับ ว่าการทำงานยากง่าย สามารถปรับเปลี่ยนได้ตามความเหมาะสม) เมื่อผูกเหล็กเรียบร้อยก็ทำการเข้าแบบฐานรากเพื่อเทคอนกรีต
แบบหล่อฐานรากจะใช้เป็นแบบเหล็ก หรือแบบไม้ก็ได้ครับ ถ้าเป็นไม้ก็เข้าแบบตียึดโครงเคร่าให้แข็งแรง เพื่อเวลาตอนเทคอนกรีต แบบจะได้ไม่แตก การเข้าแบบต้องล็อคแกนเหล็กเสาให้แน่นหนา ค้ำยันเหล็กแกนเสาให้แข็งแรงให้แน่ใจว่าเหล็กเสาที่ตั้งขึ้นไปไม่โอนเอน ควรทำความสะอาดลีนก่อนวางเหล็กฐานราก ติดตั้งเสาตอม่อ และไม้แบบ ขึงเอ็นเช็คแนวศูนย์กลางฐานราก หนุนลูกปูนให้ได้ระยะหุ้มคอนกรีต
ก่อนเทคอนกรีตทำการรดน้ำไม้แบบให้ชุ่ม ระหว่างการเทควรมีการจี้คอนกรีตใหทั่วเพื่อให้คอนกรีตแน่น เมื่อเทคอนกรีตเสร็จเรียบร้อย ตกแต่งหลังฐานรากให้เรียบร้อยด้วยการใช้เกรียงปาดให้เรียบ เมื่อครบกำหนดระยะเวลาแกะแบบ ให้ตรวจเช็คดูความสมบูรณ์ของฐานรากว่าเป็นโพรงหรือเปล่า ควรซ่อมแซมให้เรียบร้อย ทำการบ่มคอนกรีตด้วยน้ำยาบ่มคอนกรีตทันที จากนั้นเข้าแบบทำเสาตอม่อตามแบบ หรือกรณีที่แบบไม่ได้ระบุ ความสูงก็ไม่ควรต่ำกว่า 30 ซม.นะครับสำหรับเสาตอม่อ
ก่อนการถมดินต้องมีการอนุมัติความเรียบร้อยของฐานรากก่อน เมื่อถมดินแล้วส่วนของฐานรากต้องจมอยู่ใต้พื้นดินนะครับ
ขั้นตอนงานการทำฐานรากก็มีเพียงเท่านี้ครับ ควรทำทุกอย่างตามมาตรฐานการก่อสร้าง เพื่อให้ได้งานที่ดี และเพื่อความสบายใจของเจ้าของบ้าน ก็อยู่ที่คนควบคุมงานด้วยว่าจะควบคุมให้ได้ตามกระบวนการ ตามมาตรฐานงานก่อสร้างที่วางเอาไว้ได้หรือเปล่า ขั้นตอนการทำฐานรากจบแค่นี้นะครับ ต่อไปจะเป็นโครงสร้างที่อยู่บนพื้นดิน ในบทความก่อสร้างหน้าครับ
