บันไดเป็นสิ่งก่อสร้างที่ใช้เชื่อมพื้นที่ ที่มีความต่างระดับกัน บันไดที่พบเห็นในที่พักอาศัยมีหลายรูปแบบ ส่วนมากผู้ออกแบบจะออกแบบลักษณะบันไดตามพื้นที่ที่อำนวย ส่วนประกอบของบันไดมีอะไรบ้าง ? จะขออธิบายคร่าวๆนะครับ
แม่บันได ส่วนที่พาดระหว่างพื้นชั้นล่าง กับพื้นชั้นบนทำหน้าที่เหมือนคาน ที่ใช้รับน้ำหนักของลูกบันไดแต่ละขั้น รวมถึงน้ำหนักที่กดบนบันไดถ่ายลงสู่คานบ้านนั่นเองครับ
ลูกนอน คือแผ่นไม้ ที่วางนอนพอดีกับระยะที่ใช้ก้าวขึ้นลง ลูกนอนควรมีความกว้างที่พอดีกับฝ่าเท้า หรือโดยประมาณ 20-30 ซม.
ลูกตั้ง คือแผ่นไม้ที่ใช้ปิดระยะห่างระหว่างลูกนอน ลูกตั้งจะมีความสูงโดยประมาณ 18 ซม. เป็นระยะที่ก้าวขึ้นลงบันได แบบสบายครับ ถ้าเป็นบันไดแบบโปร่งก็จะไม่มีลูกตั้งครับ
จมูกบันได คือส่วนที่ยื่นออกมาจากลูกนอน โดยทั่วไปก็จะยื่นแต่พองามโดยประมาณ 1นิ้วจากขอบลูกตั้ง ในส่วนนี้ในการออกแบบจะใช้กับบันไดทึบ เป็นการเพิ่มความกว้างให้ลูกนอนมากขึ้นในระยะเท่าเดิม
ราวบันได และลูกกรง เป็นส่วนที่ใช้จับ และกันตกเพื่อความปลอดภัยในการขึ้นลง ความสูงของราวบันไดโดยประมาณ 80 ซม.ถึง 1 เมตร หรืออาจออกแบบให้เหมาะสมกับรูปแบบสไตล์ที่ใช้ในการตกแต่งบ้าน
เรามาดูรูปแบบของบันไดในที่พักอาศัยกันบ้างครับ ว่าบันไดแบบไหนเหมาะกับแปลนบ้านลักษณะใดบ้าง?
บันไดทางตรง เป็นบันไดที่ตรงขึ้นไปสู่ชั้นบนโดยไม่มีการหักเลี้ยว เหมาะสำหรับบ้านหน้าแคบทรงยาว การวางบันไดรูปแบบนี้จะประหยัดเนื้อที่กับแปลนบ้านหน้าแคบและยาว พื้นที่ใต้บันไดยังสามารถตกแต่งให้สวยงามได้ไม่ยากอีกด้วยครับ ในกรณีที่ความสูงระหว่างสองชั้นมาก ก็ควรมีชานพักที่ระดับกลางบันไดด้วยนะครับ เพื่อความปลอดภัย
บันไดหักฉาก หรือบันไดรูปแบบตัวแอล จะเป็นบันไดที่พบเห็นบ่อยในแปลนบ้านทั่วไป และอาคารพาณิชย์ บันไดรูปแบบนี้เป็นบันไดสองช่วง หักเลี้ยวแบบ 90 องศา ทั้งสองช่วงจะถูกแบ่งด้วยชานพัก เป็นรูปแบบบันไดอีกรูปแบบที่ประหยัดพื้นที่ และสามารถใช้ประโยชน์พื้นที่ใต้บันไดได้อีกด้วย
บันไดแบบหักกลับ เป็นบันไดสองช่วงหักเลี้ยวแบบ 180 องศา พบเห็นในแปลนบ้านที่เป็นทรงสี่เหลี่ยมแบบ Compact หรือตามหมู่บ้านจัดสรรที่เป็นบ้านเดี่ยวขนาดเล็กถึงขนาดกลาง เป็นรูปแบบที่นิยมเพราะง่ายต่อการจัดวาง Functions และประหยัดเนื้อที่อีกด้วย
บันไดโค้งวงกลม เป็นรูปแบบบันไดที่ใช้พื้นที่ในการจัดวางมากพอสมควร บันไดรูปแบบนี้จะพบในแปลนบ้านขนาดใหญ่ และมักจะใช้เป็นส่วนโชว์ เพราะตัวบันไดเปิดมุมมองได้รอบ การจัดวางบันโค้งจะจัดวางในพื้นที่เปิดโล่งเพื่อความสวยงาม
บันไดแบบเกลียว เป็นรูปแบบบันไดที่หมุนเป็นเกลียวขึ้นไป ประหยัดพื้นที่ในการใช้งาน แต่การใช้งานจะยากซักเล็กน้อย ไม่เหมาะจะใช้เป็นบันไดหลักของบ้านเพราะขึ้นลงยาก อาจออกแบบใช้จากชั้นล่างขึ้นไปชั้นลอย หรือพื้นที่ที่ไม่ได้ใช้ง่ายบ่อย
บันไดลิง เป็นบันไดที่ใช้ในกรณีฉุกเฉิน ใช้ไต่ขึ้นลงในแนวดิ่ง ไม่สามารถใช้เป็นบันไดหลักได้ จะพบได้ในอาคารที่ต้องมีการออกแบบบันหนีไฟ หรือการใช้ในการขึ้นชั้นดาดฟ้าครับ
ทั้งนี้ทั้งนั้น การเลือกรูปแบบของบันได หรือการออกแบบบันได นอกจากจะพิจารณาจากแปลนบ้านในการวางพื้นที่ให้เหมาะสมแล้ว ต้องคำนึงถึงการใช้งานที่สบายและปลอดภัยเป็นหลักนะครับ บันไดที่ดีควรเดินขึ้นลงแบบสบาย ทั้งระยะที่ก้าวขึ้นลง การวางเท้าที่พอดีเต็มฝ่าเท้า มีราวบันไดกันตกที่แข็งแรง เท่านี้ก็พอครับ ส่วนเรื่องความสวยงามเชื่อว่าถ้าการออกแบบในรายละเอียดมากพอ ได้สัดส่วน ได้ระยะ ก็สวยอยู่แล้วครับ ส่วนจะขึ้นลงบันไดแบบวนซ้าย วนขวา นั่นก็เป็นเรื่องของความเชื่อ เลือกได้ตามความสบายใจของเจ้าของบ้านเป็นหลักครับ
